Baronesa Arminka Helić, članica Gornjeg doma britanskog parlamenta, u autorskom tekstu u političkom magazinu The House tvrdi da odlazak Viktora Orbana s vlasti u Mađarskoj predstavlja “rijetku stratešku priliku” za Evropu i Bosnu i Hercegovinu. Helić upozorava da se pritisak na Milorada Dodika mora pojačati, a ne slabiti kroz lobističke kanale u Londonu.
Helić na samom početku teksta jasno poručuje da je pad Viktora Orbana “dobra vijest ne samo za EU, već i za Zapadni Balkan, a posebno za Bosnu i Hercegovinu“.
Orban kao ključni zaštitnik Dodikovog pro-kremljskog projekta
Helić objašnjava da je godinama Orban služio kao ključni vanjski pokrovitelj Milorada Dodika, kojeg opisuje kao “pro-kremljskog moćnika iz bh. entiteta Republika Srpska“.
O Dodikovim namjerama Helić piše bez zadrške:
“Dodikov projekat je dosljedan: oslabiti centralne institucije Bosne, učiniti državu nefunkcionalnom i na kraju težiti secesiji i ujedinjenju sa Srbijom. Njegovo svrstavanje uz Moskvu nije slučajno. Ono odražava smišljenu strategiju iskorištavanja geopolitičkih podjela uz istovremenu izolaciju od pravnih i demokratskih ograničenja. To je išlo ruku pod ruku s upornim historijskim revizionizmom, uključujući negiranje genocida u Srebrenici i stalnu eroziju poslijeratnog pomirenja.“
Ona dalje ističe da je Mađarska pod Orbanom bila “izuzetak u EU“ jer je pružala politički zaklon, diplomatsku zaštitu i materijalnu podršku, čime je “razvodnjavala kolektivne odgovore Unije i signalizirala da bi secesionizam još uvijek mogao naći saveznike unutar EU“.
Skandalozno lobiranje u Londonu: “Diskretni kanali” bivših ambasadora
Poseban fokus Helić stavlja na unutrašnja dešavanja u Velikoj Britaniji, otkrivajući da su se dva bivša britanska ambasadora registrovala kao lobisti za Republiku Srpsku.
“Dva bivša britanska ambasadora sada su registrovana u okviru Sheme registracije stranog uticaja (FIRS) kao lobisti za entitet Republika Srpska. Njihov navedeni cilj je ‘otvaranje i razvoj novog, diskretnog kanala komunikacije’. U praksi, takvi napori rizikuju da sankcionisanom rukovodstvu daju upravo ono što traži: pristup, legitimitet i postepenu eroziju političke izolacije. Ovo nije samo dijalog. To je pokušaj da se secesionistička agenda preoblikuje u pregovaračku političku poziciju. Angažovanje bivših diplomata služi ublažavanju Dodikovog imidža u inostranstvu bez ikakve promjene u njegovom ponašanju”, piše Helić.
Helić upozorava da je tajming ovog lobiranja “nezgodan“ jer je nedavna Rycroftova revizija potvrdila da se Britanija suočava s upornim problemom stranih interesa koji se miješaju u njenu politiku.
Upozorenje na Trumpov primjer: Ukidanje sankcija bez ustupaka
Kao dramatično upozorenje, baronesa navodi primjer Sjedinjenih Američkih Država pod administracijom Donalda Trumpa.
“Gospodin Dodik se udvarao saradnicima Donalda Trumpa prije predsjedničkih izbora 2024. i angažovao lobiste koji su njegovu agendu preformulisali kao odbranu ‘kršćanskih vrijednosti’ i odbacivanje liberalnog internacionalizma. Ta strategija se pokazala efikasnom. U oktobru 2025. godine, Trumpova administracija ukinula je sankcije Dodiku, njegovoj porodici i desetinama saradnika bez javnog objašnjenja ili bilo kakvih očiglednih ustupaka. Čineći to, Washington je ojačao snage koje Moskva dugo podržava u njihovim naporima da oslabe Dejton i destabilizuju Evropu iznutra“, nastavlja Helić.
Pojačati pritisak zarad evropskog mira
Helić zaključuje da Velika Britanija ne smije krenuti putem popuštanja. Naglašava da su sankcije tu da nametnu stvarne troškove i da njihovo slabljenje ne bi bilo pragmatično, već bi samo potvrdilo strategiju izgrađenu na opstrukciji.
“Orbanov odlazak stvara rijedak strateški prostor. UK i njeni partneri u EU trebali bi ga iskoristiti da pojačaju, a ne opuste, pritisak na one koji bi razvalili poslijeratni poredak Bosne, zarad stabilnosti regije i šireg evropskog mira”, zaključila je Helić.
